22 t/m 30 augustus 2003
2 tot en met 5 mei 2024
Op het strand van Noordwijk werd in 2003 in een speciaal hiervoor geconstrueerd paviljoen de productie Onderstroom gebracht. De voorstelling oogstte veel bijval, en er bleef geen plaats op de toeschouwerstribune onbezet.
Het verhaal…
Stephano, ooit een jonge, grillige kunstenaar met dromen heeft weinig van zijn leven gemaakt. Maar dan komt hij oog in oog te staan met de Brittenburg, een in onbruik geraakte oude Romeinse fortificatie. Onmiddellijk ziet hij de schoonheid ervan in, en bezeten legt hij elke hoek van het vervallen bouwwerk vast. In het labyrint van gangen hoopt hij terug te vinden wat hij ergens op zijn kronkelige levenspad is kwijtgeraakt: passie, hartstocht en inspiratie.
Tijdens een woeste schildersessie komt hij een jong meisje tegen, Judith genaamd. Er slaat een vonk over. In het labyrinth van de Brittenburg, bedrijven ze hartstochtelijk de liefde. Spoedig daarna trouwen ze, legt Stephano zijn schilderkwasten neer en krijgen ze een dochter, Iris genaamd. Maar met het klimmen van de jaren bekoelt de passie en sluipt er onrust en twijfel in de relatie. Door twijfel overmand, stelt Judith haar man aan de verlokkingen van een sensuele vrouw bloot, een vrouw die ze zelf speelt. In de ondergrondse gewelven van De Brittenburg, bedrijven ze opnieuw vurig de liefde.
Stephano is in een klap genezen van zijn passiviteit. Hij maakt zich op om in de Brittenburg het doek van zijn leven te maken. Maar dan slaat Judith toe. Woedend dat hij iets heeft teruggevonden (zijn vitaliteit, zijn passie) en zij juist iets is kwijtgeraakt (het geloof in trouw, in haar echtgenoot, in zichzelf), roept ze de hulp van de Onderwereld in. Stephano wordt meedogenloos gestraft: een veelkoppig diepzeemonster trekt zijn geliefde dochter naar de bodem van de zee, en sluit haar op achter een deur.
Ook De Brittenburg verdwijnt in de golven. En Stephano, verwoed bezig met zijn meesterwerk, verdwijnt mee. Onder water wordt hij de gevangene van het Romeinse fort. De onderwereld heeft moeder Judith natuurlijk niet voor niets geholpen. In ruil voor de hulp moet zij het diepzeemonster dienen. Met haar schoonheid lokt zij mannen naar de Brittenburg, die vervolgens als voedsel dienen voor het hongerige monster. Doet ze dat niet, dan staat haar dochter op zijn menu. Zo zitten Stephano, Judith en Iris elk in hun eigen wrede cyclus gevangen.
Besef je überhaupt wel wat je daarmee gewonnen hebt? Niets Judith, helemaal niets. Grijpgrage klauwen van een horde geile bokken over je ranzige lijf, dat is de winst die jij uit het wurgcontract met de onderwereld gehaald hebt. Wees er maar blij mee. En voor de rest zit jij net zo gevangen als ik.
Totdat Julius opduikt…
De Geschiedenis van de Brittenburg
Na onder andere een opstand van de Friezen bepaalde Claudius (keizer van 41-54) dat de Rijn de noordgrens van het Romeinse rijk zou vormen. Vanaf die tijd werd de grens (limes) van Germania Inferior versterkt door oprichting van burchten, in de buurt waarvan zich nederzettingen vormden. Stroomafwaarts waren de drie laatste nederzettingen en forten van de limes: Matilo (Leiden – Roomburg), Praetorium Aggripinae (Valkenburg) en Lugdunum Batavorum (Katwijk – Brittenburg). De naam van de laatstgenoemde legerplaats werd geïnspireerd door de geboorteplaats van Claudius: Lyon (Lugdunum Batavorum = Bataafs Lyon).
Onder Hadrianus (keizer van 117-138) was hier het Cohors Primae Raetorum Civium Romanorum gelegerd, afkomstig uit de Romeinse provincie Raetia (omvat het huidige zuidwest Tsjechië, west Oostenrijk, zuidoost Duitsland, en een deel van Zwitserland; hoofdstad was Augusta Videlicorum, het huidige Augsburg). Het eerste cohors van een legio (legioen) was doorgaans twee maal zo groot dan de volgende; waarschijnlijk waren er ongeveer 1000 militairen in Katwijk-Brittenburg gelegerd. Rond 260-270 werd de Romeinse legermacht uit Katwijk-Brittenburg teruggetrokken.
Brittenburg was gelegen aan de uitmonding van de Rijn in de Noordzee. Daar de kustlijn van Nederland zich door natuurlijke oorzaken verplaatste kwam Brittenburg na enkele eeuwen in de Noordzee te liggen en raakte in de vergetelheid. In 1520 werden de fundamenten van de Brittenburg na een storm zichtbaar, hetgeen aanleiding gaf tot vele speculaties. In die tijd was het Romeinse fort door lagere waterstanden dus zichtbaar, het werd getekend, en hierop gebaseerde etsen werden gepubliceerd in atlassen en geschiedkundige of ’toeristische’ beschrijvingen.
Creatief team
Tekst: Eric Went,
Idee: Martine Zeeman & Herma van Piekeren
Compositie: Nicolaas Duin
Muzikale leiding: Herma van Piekeren
Regie: Martine Zeeman
Vrijwilligerscoördinatie: Beppie Honders
Artiesten
Paul van Gorcum als Stephano
Merlijn de Vries als Julius
Alice van Gorp als Judith
Noortje Herlaar als Iris
Hanneke Last als Nar
Wachters/schimmen: Jos van Duin & Niek Molkenboer
Vertellers van ongewone verhalen: Tom Draisma & Corry Kistenmaker
Instrumentaal ensemble
Inge Jongerman & Thirza van Driel, viool
Bas Egberts, altviool
Ascon van de Westen, violoncello
Gregor Schaefer, contrabas
Karin Wilschut, klarinet
Esther Kurtz, hobo
Onderstroom koor, vrouwen
(nautische hoeren)
Els van der Meer
Olga Passchier
Aagje van der Meer
Stella Deetman
Tanny Quist
Janet Verkerk
Yu Lan Leffers
Fleur Glasmacher
Chantal van der Klugt
Tia de Mooij
Bernice Beenakker
Maria Vink
Tessa van Schie
Anne Honders
Hanneke Last
Joke Bosch
Jennifer Ravestein
Onderstroom koor, mannen
(schimmen)
Hans Eebes
Justus van Dillen
Klaas Passchier
Gertjan Verkerk
Berend Bosch
Kees Putman
Rene Meijers
Jos van Duin
Niek Molkenboer
Frank Putman
Geert Swenne
Wout van Andel
Techniek
Geluid: Marcel Brand en Hans Bouma
Belichting (met dank aan Theatergroep De Appel):
Henry van Niel enQuintus
Decorconcept: Hans Berkhout
Grafische vormgeving: Peter Minnee
Video projecties: Marieke van der Lippe
Paviljoenontwerp: Vision Machine — Bart Akkerhuis & Thijs de Ruiter
Kostuum ontwerp: Carolijn Fijen
Kostuum materiaal: Dorien van den Berg
Onderstroom Video/DVD: Kees Putman
Projectorganisatie: Mariska Akkerhuis
Lokatiemanager: Dennis Schneider
Terra-forming: Swenne Bros
Rob van Leeuwen, Kunstschilder
Organisatie Brittenburg-expositie
Jos van Ierschot, Rhijna van Beek & Albertine Bakker-Baud
Dia’s tentoonstelling: Dick Parlevliet
Replica’s: Jopie de Bruyn
Romeinse replica’s: Sebastiaan Bernsen
Mozaiekfragment: Corrie van der Tang
