19 en 21 januari 2011
‘Of het echt gebeurd is, wil je weten… Ja. Alles is waar. Alles is gegaan zoals het er staat, al is dat moeilijk te geloven.’
Sinds haar oprichting in 1999 heeft de Stichting KunstKlank in Noordwijk jaarlijks met verschillende uitvoeringen en voorstellingen aandacht geschonken aan de herdenking van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Op indringende wijze weet artistiek leider Herma van Piekeren muziek, theater en beeldende kunst bijeen te brengen om de herinnering aan wat nooit meer mag gebeuren bij jong en oud levend te houden.
In de week voorafgaand aan de jaarlijkse herdenking van de bevrijding van het concentratiekamp Auschwitz wordt op 19 en 21 januari de muzikale theatervertelling ‘De dag dat Tommy drie werd’ opgevoerd. De voorstelling is gebaseerd op de in het concentratiekamp Theresienstadt gemaakte tekeningen van Bedrich Fritta. Deze tekeningen zijn later o.a. in Nederland met een tekst van Mies Bouhuys als prentenboek uitgegeven.
´De dag dat Tommy drie werd´ vertelt en bezingt het verhaal van verdriet en onderdrukking, maar ook dat van liefde, hoop en levenskracht.
De hoofdrollen in de voorstelling worden vertolkt door meesterverteller Eric Borrias en Herma van Piekeren.
Borrias speelt de vader. Een vader die de wereld van zijn verleden tekende om daarmee zijn kind een toekomst te tonen. Hij maakte eerder grote indruk in de voorstelling ´Binnen de Poorten´, gebaseerd op het verhaal van Jules Schelvis, overlevende van Sobibor.
Van Piekeren zingt en speelt de rol van de moeder. Een moeder die haar stem geeft aan de hoop en de levenskracht, die weerklinkt in de liederen die voor het merendeel zijn geschreven in Theresienstadt.
De tekst van de voorstelling is speciaal voor de gelegenheid geschreven door Kees van der Zwaard en de regie is in handen van Martine Zeeman. De muziek wordt vertolkt door een ensemble van piano, klarinet, contrabas en viool, accordeon en cello.
De door Dorien van den Berg ingerichte expositie rond thema en inhoud van het verhaal omlijst het geheel van de voorstelling.
Tommy:
Mijn vader, mijn moeder en ik hebben van 1942 tot 1944 in het getto gewoond. Het getto Theresiënstadt was weliswaar geen paradijs, maar het was ook geen vernietigingskamp. Wel was er de altijd durende angst voor het transport naar zo’n kamp. De dreiging hing voortdurend in de lucht…
We woonden met andere families in een kleine woning, maar niet in de gevangenis. Dat veranderde pas in 1944, toen we binnen Theresiënstadt gevangen genomen werden. Met mijn moeder en mijn stiefmoeder kwam ik in de Gestapogevangenis terecht. We werden ondergebracht in een éénpersoonscel. Ik was met mijn drie jaren de jongste politieke gevangene. Mijn vader en mijn stiefvader waren naar Auschwitz getransporteerd, waar mijn vader al gauw overleed….
In de gevangenis werd mijn moeder ernstig ziek en bijna blind. Mijn moeder stierf op een ellendige manier. Eigenlijk niet als een mens, want mensen sterven anders. Ik stond boven op haar lijk en huilde en huilde. Ik begreep er niets van. Ik snapte niet waarom mijn moeder dood ging, waarom ik honger moest lijden, waarom ik uit de w.c. water moest drinken, waarom het zo koud was, waarom ik geen bed had… Ik was alleen. De enige die bij me in de cel was, was Erna Haas, mijn stiefmoeder, die het kamp en de cel overleefde…
In 1945 kwamen het Rode Leger en waren we vrij. We reden in een grote auto van het Rode kruis naar Praag. Mijn benen waren als stengels en mijn hoofd was als een waterhoofd zo groot. In de begintijd werd ik in een jeugdtehuis ondergebracht. Later kwam ik thuis bij Leo en Erna Haas, mijn beide stiefouders…
Wie mij destijds kenden, zeiden dat ik wel een aardig kind was, maar niet gemakkelijk om mee om te gaan. Eten kon of wilde ik niet. Ik kreeg de mooiste cadeautjes, maar ik gooide ze uit het raam. Ik was doodsbang voor honden. Als ik sleutelgerammel hoorde trilde ik over heel mijn lichaam en ik huilde in mijn slaap. Tot vandaag toe droom ik nog dat ik achtervolgd en gevangen genomen wordt…
De geschiedenis van mijn leven, is maar een klein stukje van die grote geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Het is heel belangrijk dat kinderen van nu door het persoonlijke verhaal van toen betrokken raken bij hun eigen geschiedenis en zo in hun eigen leefwereld, hier en nu, aan vrede leren werken…
(Thomas Fritta Haas, Terugblik op Theresienstadt)
Artiesten
- De vader – Eric Borrias
- De moeder – Herma van Piekeren
- Script – Kees van der Zwaard
- Regie – Martine Zeeman
- Vormgeving – Dorien van den Berg
- Expositie – Judith de Haas
- Kleding – Carolijn Fijen en Coby Zondag
Techniek
- Licht – Mirco Borrias
- Geluid – Peter Velthuijzen
- Video animatie – Martijn Kramp
- Grime – Erna van Wetten
- Fotografie tekeningen – Willem Krol
- Videotechniek – Rob Caspers
- Vormgeving drukwerk – Peter Minnee en Vincent Vinkestijn
- Drukwerk – MultiCopy Katwijk
Ensemble
- Klarinet– Karin Wilschut
- Cello – Ascon van Westen
- Viool – Thirza van Driel
- Contrabas – Baruch van Collem
- Piano – Nicolaas Duin
- Accordeon – Vladimir Shobanov
- Arrangementen – Bernd Schwan
- Adviezen muziek – Kees Swenne